Verdriet is ook een fijne emotie

Gisteravond, twee minuten stilte tijdens de dodenherdenking.

Ik werd er best verdrietig van, denkend aan slachtoffers van oorlog en geweld, en ook aan de mensen in mijn omgeving die overleden zijn.

Gek genoeg vind ik verdriet soms een fijne emotie. Niet dat ik er per se plezier aan beleef, maar verdriet betekent voor mij dat er een verbinding is of was, dat er liefde was, dat iets of iemand mij geraakt heeft. Ik ben het weliswaar kwijtgeraakt, maar het was er. En dat ervaar ik als fijn. Warm. Ik leef.

Maar soms is verdriet natuurlijk ook vreselijk. Als iemand overleden is die belangrijk was voor je. Als je iets hebt moeten missen dat je graag had gehad. Als je als kind een kans niet kreeg, en daar nu nog verdrietig om bent. Als je ontslagen bent. Als …

Verdriet en boosheid

Mensen reageren heel verschillend op verlies. Na een eerste schokreactie (vaak ontkenning) worden veel mensen  boos. Boos op de ziekte, boos op de boodschapper, boos op de omstandigheden, boos op de (vermeende) veroorzaker.

Het is een manier om om te gaan met verlies.

Boos zijn mag. Het is vaak een eerste stap naar verwerking.

Verdriet en lachen

Het lijkt een enorme tegenstelling: lachen terwijl je verdrietig bent.

Iedereen kent die verhalen van mensen, die lachen tijdens een begrafenis. Vaak is dat een schokreactie. Veroordeel die persoon niet, diep gevoelde emoties uiten zich soms op rare manieren. Ze willen het zelf meestal niet.

Maar: echt, hartelijk lachen in je verdriet is gezond! Soms voelen zich mensen daar heel schuldig over. Dat hoeft niet: lachen en grappen maken ondanks je verdriet is nuttig en goed.

Onderzoek toont steeds meer aan dat lachen helpt bij de verwerking van je verlies: kunnen lachen is niet alleen een fijne onderbreking. Het maakt het samenzijn met anderen ook makkelijker, en het maakt jou mentaal stabieler.

Hoe kun je verdriet het beste verwerken?

Tip 1: Verdriet zit op plekken waar je het niet verwacht

Je wordt niet alleen verdrietig als je bijvoorbeeld een familielid of een vriendin bent kwijtgeraakt. Verdriet kun je ook voelen als je bijvoorbeeld ontslagen bent, als je droom niet in vervulling gaat of als je verwachting teleurgesteld wordt.

Afscheid nemen van wat dan ook betekent meestal rouwen. Soms heel kort, soms langer. Ook als je het afscheid zelf wilde.

Als je dus iets verloren bent, tastbaar of niet tastbaar, besef dan dat je waarschijnlijk naast bijvoorbeeld boos ook verdrietig bent.

Als je verder wil, is het goed om daarbij stil te staan.

Tip 2: Geef ruimte aan je verdriet

Verdriet heeft ruimte en tijd nodig.

Stel bijvoorbeeld dat je graag een relatie (of kinderen) had gewild, maar het lijkt niet te lukken. Dat is verdrietig.

Als je het verdriet daarover kunt uiten, helpt je dat. Ruimte geven aan verdriet maakt dat het op een gegeven moment voorbij kan gaan, dat je het kunt afsluiten. Sterker nog: soms kan een periode van verdriet ook een krachtiger levensgevoel en meer levensvreugde tot gevolg hebben.

Probeer een goede balans te vinden: rouw om dat wat je verloren bent. Zoek af en toe ook afleiding.

Als het te lang duurt, je verdriet je blokkeert en problemen veroorzaakt, doe er dan iets aan. Ga met iemand praten.

Tip 3: Isoleer je niet te lang

Sommige mensen trekken zich terug als ze verdrietig zijn. Dat is natuurlijk helemaal goed – als het niet te lang duurt. Te lang alleen zijn, te lang peinzen over iets maakt vaak dat je je steeds beroerder voelt. Dan hou je het verdriet in stand.

Daarom: Praat erover. Zoek af en toe ook afleiding. Ga wel naar dat etentje ook al heb je er niet zo’n zin in.

Tip 4: Geef ruimte aan het verdriet van je vriend of vriendin

Ben niet jij, maar een ander verdrietig? Vind jij dat net zoals veel mensen erg lastig omdat je je geen houding weet te geven?

Dat hoeft ook niet. Blijf er gewoon bij. Geef hem of haar te tijd. Je hoeft niets te zeggen of te doen.

Ga het verdriet ook niet wegpraten (“Niet huilen, het wordt vast weer goed”).

Laat het verdriet er zijn. Laat de ander huilen.

Als je wil, kun je navragen: Wat is er gebeurd? Hoe gaat het met je? Je vriend zal het op prijs stellen dat hij/zij erover kan praten. Verder hoef je maar weinig te zeggen.

Maakt het je onzeker? Ook dat kun je gewoon zeggen: “Ik weet even niet wat ik moet doen. Hoe kan ik jou helpen?”

Weet dat verdrietige mensen hun verdriet vaak willen delen, willen vertellen wat er gebeurd is en hoe het voor ze is. Laat ze dat doen. Een knuffel en je tijd zijn voldoende.

Je hoeft het niet op te lossen (want dat kun je gewoon niet).

Geef tijd, geduld en compassie. Voor jezelf en de ander.

PS. Dit artikel is een deel van een serie over lastige gevoelens. Eerdere artikelen gingen over het kwijtraken van negatieve emoties, angst overwinnen, schuldgevoelens en schaamte.