Lessen uit de rampenpsychologie

Heb je dat ook? Dat je stemming na de eerste golf van opwinding en corona-solidariteit inzakt? Bij mij is dat namelijk zo. In het begin vond ik corona behalve verschrikkelijk vooral boeiend en stimulerend. Wat er allemaal gebeurt in Nederland en de wereld! Steeds weer nieuwe informatie en boeiende maatschappelijke discussies! Het contact dat zich verdiepte met mijn bejaarde buurman. De veranderingen in mijn bedrijf, klanten die afbellen en lezingen, die niet doorgaan. Dat dwong en dwingt mij om creatief te zijn, en dat vind ik leuk. Ik pak dingen aan die ik anders nooit had gedurfd, of waar ik de tijd niet voor had genomen.

Maar nu, een paar weken verder, begin ik een beetje moe te worden. Het boeit me nog steeds, maar het verveelt me ook. Ik wil weer een keer in een kroeg zitten of naar het theater. Ik mis mijn familie en vrienden in Zwitserland, waar ik niet naartoe kan.

Inmiddels weet ik dat ik me gedrag zoals de rampenpsychologie het voorspelt. Jij ook? Na een ramp is namelijk vaak sprake van wat men de honeymoon-periode noemt: een gevoel van solidariteit, schouders eronder, opwinding over hoe goed we dit wel niet doen. Er worden overal hulpacties op touw gezet, er ontstaat een sterk gevoel van saamhorigheid.

Maar dan, na een paar weken of maanden, gaat het veranderen. Mensen worden moe. Je beseft dat het nog lang gaat duren en grote gevolgen heeft. Je wordt somber en gefrustreerd. Misschien gaan afgunst en jaloezie spelen, want niet iedereen heeft evenveel last. De een is werk en geld kwijt, terwijl de ander een vast salaris heeft. Voor de een is het een kans, voor de ander een probleem. Eenzamen zijn jaloers op mensen met een gezin, overvraagde moeders en vaders jaloers op alleenwonenden. Er ontstaat wantrouwen, wispelturigheid. Kortom, het wordt ingewikkeld.

Dat is waar velen van ons nu zijn. Zeker, er komen wat versoepelingen aan, maar onze vrijheid en contactmogelijkheid blijven nog lang beperkt. Ook de economische en mentale gevolgen en angsten zijn enorm. Hoe kom je hier nou zo goed mogelijk doorheen?

1. Kijk het beest in de ogen

Als je bang of onzeker bent, helpt goedkope geruststelling niet meer. Ga het aan. Schrijf jouw antwoorden op de volgende vragen op, zo volledig je kunt: Wat is het ergste dat er kan gebeuren? Wat het beste? Wat boeit je, waar geniet je nu van? Waar maak je je zorgen over? Welke talenten en competenties heb je om hiermee om te gaan? Wat moet je misschien leren? Wie of wat kan je helpen?

Weten waar je aan toe bent zorgt voor duidelijkheid en voor opluchting, omdat fantasietaferelen over het algemeen veel erger zijn dan de realiteit. Krachten en hulpbronnen inventariseren geeft je moed en richting. Je ontdekt dat je iets kunt doen, hoe klein ook. En dat scheelt enorm.

2. Onderken je gevoelens, reflecteer.

Wegduwen van gevoelens werkt niet. Ze ondergaan en ze duiden is de enige optie, als je hier sterk uit wil komen. Dus: Wat maakt je verdrietig, blij, onzeker, dankbaar of boos? Wat kan het betekenen dat je je zo voelt? Wat kun je ermee doen?

Voor sommige mensen is het moeilijk om gevoelens te voelen. Laat je gedachtes lopen: wat voor beelden en associaties komen in je op? Waar doet het je aan denken? Wat zou het kunnen betekenen dat juist nu deze beelden of gedachten opkomen?

3. Blijf leuke dingen doen

Blijf ook sporten, bewegen, leuke dingen doen. Juist nu. Blijf je te lang somber? Zoek dan hulp bij een coach of psycholoog. Het zijn buitengewone tijden, ze vergen buitengewone maatregelen.

4. Zelfcompassie

Je hebt nog nooit zo geleefd, nog nooit zo gewerkt. De volgende tijd gaat met vallen en opstaan. Iedereen worstelt op zijn eigen manier, je bent daarin niet alleen.

Nu is zelfcompassie belangrijk. Het is een essentiële voorwaarde voor veerkracht. Wat doe jij normaal gesproken voor anderen als ze het moeilijk hebben? Help je ze, luister je naar ze, troost je ze, doe je iets liefs of grappigs voor ze? Doe dat ook voor jezelf. Je hebt het nodig.

5. De toekomst

Misschien hoop je dat het na de coronacrisis weer wordt zoals het was. Dat zal niet gebeuren. Een crisis verandert jou en jouw omgeving. Hoe precies, dat weet je van tevoren niet. Weet wel dat elke crisis iets kan opleveren. Ook dat leren we uit de rampenpsychologie. Dat kan externe winst zijn: misschien ontstaan er postitive maatschappelijke ontwikkelingen. Ook bij jou kan er veel gebeuren: een hernieuwde appreciatie van het leven, professionele herorientatie, verdieping van vriendschappen of persoonlijke groei.

Posttraumatische groei wordt dat genoemd, en het komt vaak voor. De weg ernaartoe is niet makkelijk, dat is waar. Zoek hulp, als het je te zwaar wordt.

Pak je kans zodra je er klaar voor bent.