Boosheid en agressie … hoe hou je de controle?

Verdorie! Dat is toch gewoon … !

Roep je zoiets soms ook?

Ja? Gelukkig. Het betekent dat je hartstikke gezond ben.

Roep je het vaak? Dan is het misschien wat minder handig.

Boosheid en agressie zijn nodig

Als je boos bent, heb je het gevoel dat je iets is aangedaan. Boosheid helpt je om

• je hart te luchten.
• Je erger kwijt te raken.
• Je te verdedigen tegen iets of iemand.
• In actie te komen.
• Een doel te bereiken.

Maar boosheid kan ook zeer destructief zijn, zoals je ongetwijfeld zelf al hebt ervaren.

Agressie beschermt, en kwetst

Agressie heeft soms de functie om onzekerheid te verbergen of niet te voelen.

Je kent ze vast wel, die types, die heel erg van zichzelf overtuigd lijken, die altijd weten hoe het moet. En als je een graantje kritiek levert, ontploffen ze, slaan ze als het ware om zich heen.

Het lijkt een beetje een cliché, maar over het algemeen klopt het wel: deze mensen zijn vaak onzeker. Als deze onzekerheid geraakt wordt, roept dat enorme woede op, want niemand mag dit zien.

Lastig om met zo iemand samen te werken.

Ook schaamte, een van de meest onaangename emoties, vertaalt zich soms in boosheid.

Denk even aan de laatste keer dat je je betrapt voelde. Werd je toen ook boos, hardop of in gedachtes?

Dankzij de agressie voel je de schaamte minder: je ketst de bal meteen weer naar de ander terug, je bent actief. Dat voelt minder erg dan herkennen dat je niet tevreden bent over jezelf, dat je je schaamt.

Deze afweermechanismen, want dat zijn het, werken onbewust: je schiet direct de boosheid in, zonder dat je doorhebt dat er iets anders onderligt.

Als je heel erg boos bent, zeker over iets dat rationeel gezien helemaal niet zo erg is, ga dan bij jezelf na of er iets anders speelt. Want als je de boosheid wil kwijtraken en de situatie echt wil oplossen, dan moet je de onderliggende emotie te pakken krijgen.

Agressie lokt agressie uit

Boos zijn is soms gewoon lekker omdat het je het gevoel geeft dat jij krachtig bent. Als je bijvoorbeeld gefrustreerd bent over die lastige collega, denk je al snel: ik ga nou eens goed om mijn strepen staan, duidelijk zeggen wat ik denk. Dat zal hem leren!

Dat werkt nauwelijks. Sterker nog, meestal werkt het averechts, vooral als er veel boosheid en erger zit.

Timothy Leary (ja, die van de roos van Leary) stelt dat tegen-gedrag tegen-gedrag oproept. Als jij aanvalt, gaat de ander in de verdediging. Met andere woorden: hij valt je ook aan.

“Jij bent altijd laat met de cijfers!” “Maar jij levert de informatie ook altijd zo slordig aan!”

Het is duidelijk: Boosheid helpt niet om samen te werken. Je kunt het beter anders doen: samenwerken, de emotie benoemen, en een oplossing vinden die goed is voor beide.

Dus: “Als de cijfers te laat zijn, krijg ik problemen met de accountant, en dat vind ik heel vervelend. Hoe kunnen we dat veranderen?” “Als ik jouw informatie zo en zo ontvang, kan ik sneller werken, dat is ook voor mij prettiger.”

Woede en onmacht

Stel, je hebt een deadline. Je moet vandaag nog een belangrijk rapport schrijven. Je computer doet het niet en je hebt geen idee waarom. En er is niemand in de buurt die je kan helpen.

Hoe denk je dat je je gaat voelen?

Inderdaad, geïrriteerd en boos. Kwaad op de computer, op digitalisering in het algemeen, en op de klant die zo nodig nú het rapport wil.

Je primaire emotie is echter onmacht. Hulpeloosheid. Want je kunt even niets doen, de machine is sterker.

Woede geeft je op de korte termijn de mogelijkheid om actief te zijn, je niet machteloos te voelen: je kunt vloeken.  Of de computer uit het raam gooien. Beide reacties lossen jouw probleem op de langere termijn helaas niet op ;-).

Het is veel handiger om eerst rustig te worden, en dan na te denken wat je kunt doen dat je probleem wel blijvend oplost.

Ontspanningsoefeningen helpen soms niet op zo’n moment, de emotie is te sterk. Je hebt een sterke tegenreactie nodig, om weer tot rust te kunnen komen: een ijsklontje op je buik, op een Mme. Jeanette-pepertje bijten, of tegen een muur schoppen. Dankzij de pijn, die je voelt, kun je beter relativeren. En ga je vervolgens rustig de IT-man bellen, of je opdrachtgever, of het misschien ook een dag later kan.

Zo wordt je rustig

Zeker als het om ergernissen in het dagelijkse leven gaat, helpen ademhalingsoefeningen.

Bijvoorbeeld:

De 3-4-6-methode

• 3 seconden inademen
• 4 seconden adem inhouden
• 6 seconden uitademen

Dat doe je 10 keer achter elkaar. Langer kan ook, natuurlijk, mocht het nodig zijn.

Wat als de ander kwaad is?

Gaat een andere persoon je te ver? Word je uitgescholden?

Als het je lukt om rustig te blijven, heb je al veel gewonnen.

Ademhalingsoefeningen kunnen helpen.

Ga niet in op de inhoud, maar geef duidelijk je grenzen aan. Benoem dat je van dit gedrag niet gediend bent. Je wil wel praten, maar niet op deze manier.

Wordt de ander nog niet rustiger?

Geef weer aan dat je dit gedrag niet accepteert, dat je nu de ruimte verlaat, en dat je later verder wil praten, als hij/zij weer rustiger is.

Hou je hier ook aan. Ga, en kom later weer terug. Grote kans dat het gesprek dan op een betere manier verloopt.

Je woede afreageren

Hoe dan ook is het goed dat, als de woede blijft hangen, je er iets mee doet. Iets dat geen problemen oplevert. Bijvoorbeeld door:

• met iemand erover te praten.
• te sporten.
• heel hard muziek te luisteren.
• te onderzoeken wat er aan de hand is dat het je zo boos maakt.
• en nog veel meer!

PS. Dit artikel is deel van een serie over lastige gevoelens. Eerdere artikelen gingen over het kwijtraken van negatieve emoties, angst overwinnen, schuldgevoelens, schaamte en verdriet.