Wat anderen van je verwachten

Als ik een lijst moet maken van de meest geliefde en diepste valkuilen, dan zitten aannames over verwachtingen van anderen ver bovenaan.

Daar moest ik weer aan denken toen ik afgelopen week spraak met Kees, die het veel te druk heeft op zijn werk. Gaandeweg het gesprek ontdekte hij, dat hij altijd alle problemen in zijn omgeving oploste, omdat hij dacht dat dat van hem verwacht werd. Gevolg: hij was ontzettend druk. En hij ergerde zich omdat anderen nooit iets deden en hem al het vuile werk lieten opknappen.

Hij deed dus, wat wij allemaal in enige mate doen: Hij nam een bepaalde rol op zich. En hij kreeg er last van. De rol pikte hij op omdat hij dacht dat mensen allerlei onuitgesproken verwachtingen van hem hadden. Alleen: hij had nooit gekeken of dat echt klopte, of waarom hij dat dacht.

Herken je dat? Welke rol heb jij vaak in een groep? Ben jij de helper, de grappenmaker, de verbinder, de denker, de maker, de toetser …? En heb je vaak een vergelijkbare rol zowel in je werkomgeving, je vriendenkring en je gezin?

Waarschijnlijk wel. Op zich is daar niets mis mee. Sterker nog, het kan bijna niet anders. Maar als je er last hebt, dan loont het om je rol te veranderen.

Welke rol je op je neemt heeft met veel dingen te maken. Bijvoorbeeld je persoonlijkheid, je geschiedenis en je omgeving dragen bij aan jouw (vaak ook onbewuste) keuzes. Een ding speelt een grote rol: Jouw idee van wat anderen denken en van je verwachten. Bij Kees waren dat gedachtes zoals:

1. Als ik het probleem niet oplos, denken mijn collega’s dat ik het niet kan.

2. Als ik het probleem niet oplos, dan denken mijn collega’s dat ik niet deug.

3. Er mag niets mis gaan!

4. Als ik het niet doe, doet niemand het.

5. Mijn collega’s moeten toch zien dat hier iets mis is! Waarom doet dan niemand iets?

Misschien denken de collega’s dat inderdaad. Maar de kans is groot dat het anders zit. Bijvoorbeeld zo:

1. Laten we Kees het probleem oplossen, want blijkbaar doet hij het graag.

2. Jammer dat Kees zo onzeker is, terwijl hij zo veel kwaliteiten heeft.

3. Kees maakt zich veel te druk, het is juist gezellig als het niet zo strak georganiseerd is.

4. Wat fijn dat Kees het doet! Dan blijven wij lekker zitten.

5. Wat doet Kees toch hectisch? Ik zie niet wat het probleem is.

Je kunt er ontelbare variaties op bedenken. Het punt is dat we onze aannames vaak niet toetsen, en dat we vaak onze eigen onzekerheden projecteren op anderen. Kees bijvoorbeeld was bang dat hij door de mand valt als hij een fout maakt. Zijn eigen angst legde hij bij anderen neer. Hij probeerde constant te bewijzen dat hij deugt, terwijl daar behalve hemzelf niemand aan twijfelde. En hij hoopte dat, als hij het uitstekend doet, zijn onzekerheid op een gegeven moment vanzelf verdwijnt. Helaas werkt het zo niet.

Wat kun je doen als je in de ban bent van wellicht niet bestaande verwachtingen?

Tip 1.Wees kritisch tegenover jezelf. Verwachten anderen dat van je, of doe je dat zelf?

Tip 2. Vraag anderen wat ze van je verwachten. Je zult verrast zijn wat ze je vertellen .

Tip 3. Probeer het uit: vervul de verwachting niet. En let erop wat er dan gebeurt, zowel bij jou als bij anderen. 

Natuurlijk, met deze 3 tips is het nog niet allemaal opgelost. Maar het is een belangrijke stap op weg naar meer zelfbewustzijn, en minder druk.